Strojenie gitary elektrycznej to nic innego jak precyzyjne dostosowanie napięcia strun, tak aby każda z nich wydawała dźwięk o odpowiedniej wysokości. To absolutnie kluczowa umiejętność dla każdego gitarzysty, niezależnie od poziomu zaawansowania. Bez prawidłowo nastrojonego instrumentu, nawet najpiękniejsza melodia zabrzmi fałszywie, a gra będzie frustrująca.
Jak nastroić gitarę elektryczną szybko i precyzyjnie przewodnik po metodach i rozwiązaniach
- Standardowym strojem dla gitary 6-strunowej jest EADGBe, licząc od najgrubszej do najcieńszej struny.
- Najdokładniejsze i najłatwiejsze dla początkujących są stroiki elektroniczne (clip-on, podłogowe, wbudowane) oraz aplikacje mobilne (np. GuitarTuna).
- Strojenie "na słuch" (kamerton, metoda 5. progu) rozwija słuch muzyczny, ale wymaga wprawy.
- Nowe struny wymagają czasu na rozciągnięcie i ułożenie się, co wpływa na stabilność stroju.
- Problemy ze strojem mogą wynikać z nieprawidłowo ustawionej menzury, zużytych kluczy lub specyfiki mostka Floyd Rose.
Dla mnie, jako gitarzysty, strojenie to pierwszy i najważniejszy krok przed każdą sesją grania. Ignorowanie tej czynności to prosta droga do zniechęcenia, zwłaszcza dla początkujących. Prawidłowe strojenie gwarantuje czyste i harmonijne brzmienie, co przekłada się na komfort gry i, co najważniejsze, na przyjemność z muzykowania. To fundament, na którym buduje się całą resztę.
Standardowym i najbardziej rozpowszechnionym strojem dla gitary 6-strunowej jest EADGBe. Co to oznacza w praktyce? Licząc od najgrubszej struny (najbliżej sufitu, jeśli trzymasz gitarę w pozycji do gry) do najcieńszej (najbliżej podłogi), dźwięki powinny być następujące: E (niskie E6), A (A5), D (D4), G (G3), B (B2), e (wysokie E1). Warto zapamiętać tę kolejność, bo to nasz punkt wyjścia do wszystkich gitarowych podróży.
Wybierz swoją metodę strojenia
W dzisiejszych czasach mamy naprawdę szeroki wachlarz narzędzi do strojenia gitary elektrycznej. Od nowoczesnych, precyzyjnych urządzeń elektronicznych, po tradycyjne techniki, które rozwijają nasz słuch muzyczny. Wybór metody zależy od Twoich preferencji, poziomu zaawansowania i sytuacji, w której stroisz instrument. Pamiętaj, że każda z nich ma swoje zalety.
Stroiki elektroniczne precyzja dla każdego
Stroiki elektroniczne to moim zdaniem najlepsze rozwiązanie dla początkujących, ale i profesjonaliści chętnie z nich korzystają. Są niezwykle dokładne, szybkie i łatwe w obsłudze. Dzięki nim strojenie gitary staje się prostą i bezstresową czynnością, co pozwala skupić się na samej grze.
Stroiki clip-on (przypinane na główkę)
Te małe, poręczne urządzenia, które przypina się do główki gitary, to prawdziwy hit. Ich sekret tkwi w tym, że mierzą wibracje drewna instrumentu, a nie dźwięk z otoczenia. Dzięki temu możesz nastroić gitarę nawet w hałaśliwym pomieszczeniu czy na scenie, co czyni je niezwykle praktycznymi. Sam mam kilka takich i zawsze mam jeden w futerale.
Stroiki podłogowe (pedałowe)
Stroiki podłogowe, często w formie kostki lub pedału, to nieodłączny element pedalboardu wielu gitarzystów scenicznych i studyjnych. Wpina się je bezpośrednio w tor sygnałowy gitary, co zapewnia niezwykłą precyzję i stabilność odczytu. Ich zaletą jest też często duży, czytelny wyświetlacz, który ułatwia strojenie w trudnych warunkach oświetleniowych.
Wbudowane tunery
Coraz częściej producenci sprzętu gitarowego integrują tunery bezpośrednio z multiefektami, wzmacniaczami, a nawet niektórymi gitarami. To bardzo wygodne rozwiązanie, które pozwala na szybkie dostrojenie instrumentu bez konieczności podłączania dodatkowych urządzeń. Wystarczy aktywować funkcję tunera i gotowe.
Aplikacje mobilne strojenie w smartfonie
W dobie smartfonów, aplikacje do strojenia stały się niezwykle popularne. Wykorzystują one wbudowany mikrofon telefonu do analizy dźwięku. Choć są wygodne i zawsze pod ręką, pamiętaj, że ich skuteczność może być ograniczona w głośnym otoczeniu, ponieważ mikrofon zbiera wszystkie dźwięki dookoła.
Popularne aplikacje do strojenia
- GuitarTuna: Jedna z najpopularniejszych i najbardziej rozbudowanych aplikacji, oferująca szeroki zakres strojów alternatywnych, metronom i proste ćwiczenia.
- Fender Tune: Oficjalna aplikacja Fendera, prosta w obsłudze, z przejrzystym interfejsem i dostępem do lekcji gry.
- DaTuner: Bardzo precyzyjny chromatyczny tuner, ceniony za szybkość i dokładność, choć ma mniej dodatkowych funkcji niż GuitarTuna.
Wskazówki dotyczące używania aplikacji
Aby uzyskać najlepsze rezultaty podczas strojenia za pomocą aplikacji mobilnej, zawsze staraj się znaleźć ciche miejsce. Trzymaj telefon blisko otworu rezonansowego gitary (lub przetworników w przypadku elektrycznej), aby mikrofon mógł jak najdokładniej odebrać dźwięk struny. Unikaj strojenia w pobliżu innych źródeł hałasu.
Strojenie na słuch rozwijaj swój słuch muzyczny
Strojenie "na słuch" to metoda, która wymaga więcej wprawy i doświadczenia, ale jest niezwykle wartościowa. Rozwija Twój słuch muzyczny, uczy rozpoznawania interwałów i pozwala lepiej "czuć" instrument. To umiejętność, którą każdy poważny gitarzysta powinien opanować, nawet jeśli na co dzień korzysta z elektroniki.
Strojenie z kamertonem
Klasyczna metoda, którą sam często praktykowałem, gdy zaczynałem. Kamerton wydaje dźwięk A o częstotliwości 440 Hz. Oto jak go użyć:
- Uderz kamertonem o twardą powierzchnię i przyłóż go do gitary, aby rezonowała.
- Nastroj strunę A (piątą od góry) tak, aby brzmiała identycznie jak dźwięk z kamertonu.
- Następnie, przyciskając strunę A na 5. progu, uzyskasz dźwięk D. Do tego dźwięku nastroj pustą strunę D (czwartą).
- Kontynuuj ten proces: D na 5. progu to G (stroisz pustą G), G na 4. progu to B (stroisz pustą B), B na 5. progu to wysokie E (stroisz puste wysokie E).
- Na koniec, niskie E (szósta struna) nastroj do pustej struny A przyciśniętej na 5. progu.
Metoda 5. progu
Ta technika pozwala nastroić gitarę względem samej siebie, bez zewnętrznego punktu odniesienia. Jest idealna, gdy nie masz pod ręką stroika, a potrzebujesz szybko zagrać:
- Zacznij od nastrojenia jednej struny, np. niskiego E (E6), najlepiej do jakiegoś punktu odniesienia, jeśli masz taką możliwość. Jeśli nie, po prostu zacznij od niej.
- Przyciśnij strunę E6 na 5. progu. Dźwięk, który uzyskasz, powinien być taki sam jak dźwięk pustej struny A (A5). Dostrój strunę A.
- Następnie przyciśnij strunę A5 na 5. progu. Dźwięk ten powinien odpowiadać dźwiękowi pustej struny D (D4). Dostrój strunę D.
- Przyciśnij strunę D4 na 5. progu. Dźwięk ten powinien odpowiadać dźwiękowi pustej struny G (G3). Dostrój strunę G.
- Wyjątek: Przyciśnij strunę G3 na 4. progu. Dźwięk ten powinien odpowiadać dźwiękowi pustej struny B (B2). Dostrój strunę B.
- Na koniec przyciśnij strunę B2 na 5. progu. Dźwięk ten powinien odpowiadać dźwiękowi pustej struny wysokiego E (E1). Dostrój strunę E1.
Przygotowanie gitary do strojenia
Zanim zaczniesz stroić, warto odpowiednio przygotować instrument. Jeśli używasz stroika podłogowego lub wbudowanego, upewnij się, że gitara jest podłączona do wzmacniacza lub interfejsu audio. Potencjometry głośności i barwy (Tone) na gitarze ustaw najlepiej na maksimum lub na środek. Dzięki temu stroik będzie mógł precyzyjniej odebrać czysty sygnał z Twojej gitary, bez zbędnych zakłóceń czy osłabień.
Strojenie strun krok po kroku (ze stroikiem elektronicznym)
Teraz przejdźmy do konkretów. Zakładając, że masz już stroik elektroniczny (czy to clip-on, czy aplikację), pokażę Ci, jak krok po kroku nastroić każdą strunę. Zawsze zaczynam od najgrubszej struny (E6), a następnie przechodzę do kolejnych, cieńszych. Pamiętaj, aby kręcić kluczami delikatnie zgodnie z ruchem wskazówek zegara, aby podnieść ton, i przeciwnie, aby go obniżyć. Zawsze staraj się podchodzić do docelowego dźwięku "od dołu", czyli lekko poniżej, a następnie delikatnie dociągać strunę, aż stroik wskaże prawidłową wysokość. To zmniejsza ryzyko zerwania struny.
- Struna E6 (najgrubsza): Uderz w strunę E6. Stroik powinien wskazać literę "E". Jeśli wskazówka jest poniżej "E", dokręć klucz (zgodnie z ruchem wskazówek zegara). Jeśli powyżej, poluzuj (przeciwnie do ruchu wskazówek zegara). Celuj w środek, aż stroik pokaże zieloną lampkę lub idealne "E".
- Struna A5: Uderz w strunę A5. Stroik powinien wskazać "A". Postępuj tak samo jak w przypadku struny E6, delikatnie korygując napięcie.
- Struna D4: Uderz w strunę D4. Stroik powinien wskazać "D". Dokładnie dostrój.
- Struna G3: Uderz w strunę G3. Stroik powinien wskazać "G". Dostrój z precyzją.
- Struna B2: Uderz w strunę B2. Stroik powinien wskazać "B". To przedostatnia struna, więc bądź cierpliwy.
- Struna E1 (najcieńsza): Uderz w strunę E1. Stroik powinien wskazać "E". Ostrożnie dostrój, ponieważ cienkie struny łatwiej zerwać.
Dlaczego warto przestroić gitarę drugi raz?
Po wstępnym strojeniu wszystkich strun, zawsze polecam przestroić gitarę drugi raz. Dlaczego? Struny, zwłaszcza nowe, potrzebują chwili, aby się ułożyć i "rozciągnąć". Kiedy zmieniasz napięcie jednej struny, może to delikatnie wpłynąć na napięcie pozostałych, zwłaszcza w przypadku mostków ruchomych. Drugie strojenie to taka finalna korekta, która gwarantuje, że instrument będzie trzymał strój znacznie dłużej i stabilniej.
Co zrobić gdy gitara nie trzyma stroju
To frustrujące, gdy gitara rozstraja się w trakcie grania. Z mojego doświadczenia wiem, że istnieje kilka typowych przyczyn, dla których instrument nie trzyma stroju. Dobra wiadomość jest taka, że większość z nich można zdiagnozować i rozwiązać samodzielnie, lub z pomocą lutnika.
Nowe struny
To chyba najczęstsza przyczyna. Nowe struny są jak świeżo upieczony chleb muszą ostygnąć i się ułożyć. Bezpośrednio po założeniu, struny potrzebują czasu na "rozciągnięcie się" i stabilizację. Będą się rozstrajać bardzo szybko przez pierwsze godziny, a nawet dni grania. Bądź cierpliwy, strojenie co kilka minut na początku to norma. Możesz też delikatnie je rozciągnąć ręcznie, pociągając każdą strunę do góry po nastrojeniu.
Problemy z kluczami i siodełkiem
Klucze gitarowe, czyli mechanizmy na główce, odpowiadające za naciąg strun, mogą z czasem się zużyć lub poluzować. Jeśli klucze są luźne, struna nie będzie trzymać napięcia. Podobnie, problemy z siodełkiem (elementem na główce, przez który przechodzą struny), takie jak zbyt ciasne rowki, mogą powodować "zacinanie się" struny, co uniemożliwia jej swobodne poruszanie się i stabilne strojenie. Warto sprawdzić, czy struny swobodnie przechodzą przez siodełko, a w razie potrzeby delikatnie je nasmarować grafitowym proszkiem.
Mostek typu Floyd Rose
Gitary wyposażone w mostek typu Floyd Rose to inna bajka. Ten ruchomy mostek, choć świetny do efektów vibrato, wymaga specjalnej procedury strojenia. Zmiana napięcia jednej struny wpływa na napięcie wszystkich pozostałych, ponieważ mostek jest "pływający". Często konieczne jest zablokowanie mostka, wstępne nastrojenie, a następnie precyzyjne dostrojenie za pomocą mikro-stroików na samym mostku. To temat na osobny, bardziej zaawansowany poradnik.
Nieprawidłowo ustawiona menzura
Menzura gitary to odległość od siodełka do mostka, która jest kluczowa dla intonacji instrumentu. Jeśli menzura jest nieprawidłowo ustawiona, gitara może stroić idealnie na pustych strunach, ale "nie stroić na progach". Oznacza to, że dźwięki w wyższych pozycjach na gryfie będą fałszować. Jest to regulacja, którą wykonuje się przy mostku, dostosowując długość każdej struny. To dość precyzyjna praca, którą zdecydowanie polecam zlecić doświadczonemu lutnikowi, zwłaszcza jeśli nie masz doświadczenia w regulacji gitary.
Eksploruj alternatywne stroje
Standardowy strój EADGBe to tylko początek. Świat gitary oferuje mnóstwo alternatywnych strojów, które mogą całkowicie zmienić brzmienie Twojego instrumentu i otworzyć przed Tobą nowe muzyczne możliwości. Eksperymentowanie z nimi to świetny sposób na rozwijanie kreatywności i odkrywanie nowych inspiracji.
Strój Drop D
Strój Drop D to jeden z najpopularniejszych alternatywnych strojów, szczególnie w muzyce rockowej i metalowej. Polega on na obniżeniu najgrubszej struny E6 o cały ton, do D. Pozostałe struny pozostają w standardowym stroju (ADGBe). Daje to gitarze cięższe, bardziej "mięsiste" brzmienie i pozwala na łatwe granie power chordów jednym palcem na trzech najgrubszych strunach. To świetny punkt wyjścia do eksperymentów.
Niższe strojenie (D Standard, Drop C)
W cięższych gatunkach muzycznych, takich jak metalcore czy death metal, bardzo popularne jest strojenie całej gitary niżej. Przykłady to D Standard (wszystkie struny obniżone o jeden ton: DGCFAd) lub Drop C (wszystkie struny obniżone o ton, a najgrubsza E6 dodatkowo do C: CGCFAd). W takich przypadkach często konieczne jest użycie grubszych strun, aby zachować odpowiednie napięcie i uniknąć "flażowania" strun (czyli zbyt luźnego drgania, które powoduje nieczysty dźwięk).
Regularne strojenie to podstawa dobrego brzmienia
Chcę to jasno podkreślić: regularne strojenie gitary to prosty, ale niezwykle ważny rytuał, który powinien stać się nawykiem każdego gitarzysty. Zawsze stroję swoją gitarę przed każdym graniem, nawet jeśli wydaje mi się, że "wczoraj stroiłem i było dobrze". Zmiany temperatury, wilgotności, czy nawet samo granie, wpływają na strój. Poświęcenie minuty na dostrojenie instrumentu znacząco poprawia jakość brzmienia, zwiększa przyjemność z gry i, co ważne, rozwija Twój słuch muzyczny.
Przeczytaj również: Ile kosztuje gitara elektryczna? Znajdź idealną od początkującego do pro
Wskazówki dotyczące konserwacji instrumentu
- Regularne czyszczenie strun: Po każdym graniu przetrzyj struny suchą szmatką, aby usunąć pot i brud. To przedłuży ich żywotność i utrzyma czyste brzmienie.
- Kontrola stanu kluczy: Sprawdzaj, czy klucze nie są luźne. Jeśli tak, delikatnie je dokręć, ale nie przesadzaj.
- Smarowanie siodełka i mostka: Od czasu do czasu możesz użyć specjalnego smaru do siodełka (lub grafitu z ołówka), aby struny swobodnie przechodziły i nie zacinały się, co poprawi stabilność stroju.
- Wymiana strun: Regularnie wymieniaj struny. Stare, zużyte struny nie trzymają stroju, brzmią matowo i mogą pękać.
